Tot het frustrerende aan toe kan ik re-runs van comedyseries blijven kijken. De programmering van Veronica tussen zes en half negen 's avonds staat dan ook bijna standaard op mijn scherm aan. Steeds vaker krijg ik sarcastische opmerkingen te horen dat ik een bepaalde aflevering al duizend keer heb gezien. Gelaten staar ik dan naar het scherm en sluit ik me af voor de vervelende achtergrondgeluiden in de kamer. Wat dat betreft ben ik erg nostalgisch ingesteld en kan ik enorm genieten van oude comedyseries.
Zo ook het onderwerp van dit verhaal: 'Allo 'Allo!. Onlangs werd bekend dat de BBC, de maker van de serie, tegenwoordig een disclaimer plaatst voor de inhoud. Toegegeven, deze humor is gedateerd, maar iedereen die de serie bewust opzet, is zich daarvan bewust. Het is immers juist de kracht van de show.
Voor wie de serie niet kent — wat in Nederland al snel duidt op een generatiekloof — het verhaal draait om een Frans café tijdens de Tweede Wereldoorlog. De eigenaar fungeert als een soort dubbelspion voor het Franse verzet. Hij heult met de Duitsers, maar speelt ondertussen informatie door aan het verzet. De serie werd voor het eerst uitgezonden in de jaren tachtig, toen de herinneringen aan de oorlog nog diep geworteld waren in de maatschappij. 'Allo 'Allo! zorgde destijds voor een sterk satirische terugblik op die periode.
De grootste kracht van de serie lag in de absurdistische Britse humor, waarbij herhaling de belangrijkste drijfveer was om de lachers op de hand te krijgen. De serie sloot dan ook naadloos aan bij andere Britse comedy's uit die tijd, zoals Are You Being Served?, Keeping Up Appearances en George and Mildred. De hoogtijdagen in Nederland lagen in de late jaren tachtig en vroege jaren negentig, waarin liefhebbers de bekende uitspraken op straat overnamen. De beroemdste zijn wel "Goodmoaning", "Ooooohhh René", "It is I, Leclerc" en "My little tank".
De techniek waarbij hoofdpersoon René Artois de kijker elke aflevering rechtstreeks toespreekt om terug te blikken, was destijds vernieuwend en zorgde voor cohesie. Later zie je deze techniek van praten tegen de camera ook terug in series als Modern Family, wat een heel eigen karakter geeft. De rode draad in het verhaal is de voortdurende diefstal van het schilderij The Fallen Madonna with the Big Boobies. Beide kampen willen voorkomen dat het kunstwerk in handen van de ander valt, waarbij het Duitse kamp ook nog eens verdeeld is tussen het leger en de Gestapo.
Gedurende de 9 seizoenen en 85 afleveringen is de cast lichtelijk onderhevig aan wisselingen. In tegenstelling tot bij andere series vind ik dat hier niet storend; het doet niks af aan de energie en de kracht van de humor. Het belangrijkste is dat de kern van de rollen stabiel ingevuld blijft. Het absolute anker is de rol van René Artois, gespeeld door Gorden Kaye (1941-2017). Zijn sullige uitstraling maakt zijn status als verzetssheld én vrouwenverslinder heerlijk ongeloofwaardig. Juist die tegenstrijdigheid maakt de serie zo sterk.
Als je de serie nu opzet en met de huidige open blik bekijkt, snap ik best dat de BBC een disclaimer plaatst. Hoewel de humor geen houdbaarheidsdatum pretendeert te hebben, groeit elke generatie op met andere normen en waarden. Zaken liggen nu simpelweg anders. Dat veel audiovisueel materiaal tegenwoordig bewaard blijft en te herbeleven is, maakt ons bewuster van die veranderende tijdgeest.
Ik hoop alleen dat nieuwe makers niet te voorzichtig worden in hun zoektocht naar de 'heilige graal' van tijdloze humor. Schuren is nou eenmaal de manier om de maatschappij een spiegel voor te houden. Helaas merk ik dat hedendaagse schrijvers te vaak om stigma's heen werken, wat zorgt voor afgevlakte humor. Misschien kijk ik daarom nog steeds graag met een glimlach naar deze oude series — met een grote disclaimer in mijn eigen achterhoofd, zonder dat de BBC me die hoeft te geven.
